مسبّب تصنيف عبهر العاشقين همين معشوق از روزبهان پرسيد : « هل تقدر ان تشرح لى العشق الانسانى فى العشق الربانى باللسان الفارسى فى كتاب مختصر ، ليكون لنا و لجميع العشّاق و المعشوقين اماما و لسلّاك المحبّين مقاما ؟ » روزبهان پاسخ داد : « الامر لك . . . » پس عبهر العاشقين را تصنيف كرد « 1 » . ترك ايرانيان كليهء قبايل زردپوست « غز » و « قرلق » و « قفچاق » و « يغما » و غيرهم را بنام « ترك » مىخواندند . در زمان سامانيان خريدوفروش غلامان ترك در ايران شرقى و شمالى رواج يافت و بعضى غلامان توانستند به امارت و سلطنت برسند . دولت سامانى از سوى مشرق با تركان هم سرحد بود و سلسله‌اى از تركان ، يعنى آل افراسياب در اواخر عهد سامانى بماوراءالنهر حمله برد و حكومت سامانى را منقرض كرد . از سوى ديگر در همان اوان گروهى ديگر از تركان بنام غزنويان در ايران شرقى زمام حكومت را بدست گرفتند . غلامان و كنيزكان ترك در زيبائى نام‌بردار بودند . سپاهيان ترك نيز علاوه بر دليرى از زيبايى نيز بهره داشتند . مركز تجمّع و خريدوفروش غلامان در اين دوره ماوراءالنّهر بود و عدهء غلامانى كه از ممالك مختلف مىآوردند به فراوانى غلامان ترك نمىرسيد . تمام دربارها و خانه‌هاى رجال را درين دوره غلامان ترك فرا گرفته بودند .

--> ( 1 ) - ص 12 .